Sterke boeren voor een duurzame landbouw

Categorie: Nieuws

Het wordt een hete zomer

Ingezonden brief, gepubliceerd in de Trouw van zaterdag 10 juli

Het wordt een hete zomer. Alle tekenen wijzen die kant uit. Niet figuurlijk bedoeld, maar letterlijk. Aan de overkant van de plas in Canada worden dagelijks hitterecords gebroken terwijl de zomer nog moet beginnen. Het graan dat we in Nederland gebruiken voor consumptie komt daar grotendeels vandaan en fikt nu weg. Hebben we na deze zomer, eveneens letterlijk bedoeld, nog brood op de plank? Zijn we wakker?

Waarom staan we als boeren eigenlijk niet vooraan in de klimaatbeweging? Als boeren zijn we immers één van de eersten die de gevolgen merken. Waarom laten we niet weten dat daar buiten, op het boerenland, de signalen steeds zichtbaarder worden? Dat met de insecten nu ook de boerenlandvogels verdwijnen. Dat onze landbouwmethoden niet opgewassen zijn tegen die grote schommelingen in temperaturen. Dat onze gewassen allemaal op elkaar lijken en totaal niet robuust zijn bij ziektes of plagen. Dat we ervan schrikken dat Parkinson een beroepsziekte lijkt te zijn  vanwege het landbouwgif. Dat ons land steeds dieper wegzakt en verzilt door de ontwatering. Dat we ons zorgen maken of onze kinderen nog wel kunnen boeren omdat we steeds dieper moeten ploegen om nog vruchtbare teeltaarde boven te krijgen. Dat we aanvoelen dat een pandemie vanuit dierziektes bij een grote concentratie van vee meer kans krijgt.

Ook wij boeren zouden hard aan de slag moeten om een robuuste, klimaatneutrale en agro-ecologische voedselvoorziening op te bouwen. Gifvrij, zonder energievretende kunstmest en zonder import van veevoer uit kwetsbare ecosystemen elders. Waarbij het aankomt op ons boerenverstand, de juiste interpretatie van de signalen van gewassen en dieren, de kennis van de bodem en de inzet van biodiversiteit ter bestrijding van ziektes en plagen. Boerenverstand dat gevoed wordt door waarnemen en ontdekken, experimenteren en onderzoeken.

Wetenschappers die bijdragen aan de ontwikkeling van die boerenkennis zijn dan hard nodig. De kennis en ervaring van boeren die al eerder dit pad in zijn geslagen is van grote waarde om het leerproces te versnellen. De expliciete steun van burgers, maatschappelijke organisaties, politiek en beleidsmakers is essentieel bij de moeilijke transitie naar een landbouw die weer in balans is met de natuurlijke omgeving en deel uitmaakt van de gemeenschap. Toegang tot grond en kennis, de juiste sturing in wet- en regelgeving en de inzet van financiële instrumenten zullen ten dienste moeten komen aan deze transitie. Waarbij integrale oplossingen worden gezocht in plaats van deeloplossingen voor thema’s als stikstof, CO2 of fosfaten. De boer als leverancier van producten en diensten (inclusief ecosysteemdiensten) aan zowel ketenpartners als rechtstreeks aan burgers en overheden. Waardoor de boer weer een brede gewaardeerde functie krijgt als producent van gezond voedsel in samenspel met de natuur en beheerder van een vitaal landschap.

Net zoals eerdere generaties de landbouw na de Tweede Wereldoorlog vernieuwd hebben zal dat ook nu weer nodig zijn. Ook toen waren er stevige instrumenten nodig, zoals bijvoorbeeld het proces van ruilverkaveling dat werd ondersteund door een helder plan vanuit de overheid. Ook nu is er weer een duidelijk doel, een helder kader en een stevig ondersteunend instrumentarium nodig. Voor een landbouw gebaseerd op agro-ecologie, met de natuur als basis, in verbinding met de gemeenschap en voorziend in een eerlijk inkomen voor de boer. Dat is niet alleen hard nodig, het is op die manier ook weer aantrekkelijk om boer te zijn.

Het toekomstige kabinet is nu aan zet. Het is crisis, zoveel is wel duidelijk. Corona was een vingeroefening. Het echte werk is het verzetten van de bakens om als mensheid voort te bestaan. Het wordt immers al weer een zomer met hitterecords.

Alex Schreiner, Permacultuur Netwerk
Bregje Hamelynck, CSA Netwerk
Klarien Klingen, Vereniging Toekomstboeren
Joep Peteroff, Netwerk Biocyclische-veganlandbouw
Piet van IJzendoorn, BD-Vereniging
Ruud Zanders, Caring Farmers

Meino Smit: een pleidooi voor meer boeren.

In de Volkskrant van zaterdag 27 maart houdt Meino Smit een pleidooi voor een nieuwe landbouw. Een landbouw met minder vee, maar meer boeren en meer biodiversiteit. Een circulaire vorm van landbouw die minder verbouwt voor de export, maar meer voor de lokale gemeenschap.

Lees hier het hele artikel, alleen beschikbaar voor abonnees van de Volksrant.

Het gesprek met Meino Smit wordt op donderdag 1 april van 16:30 – 17:45 live voortgezet in de aflevering ‘de Landbouwrevolutie’ in de online debat reeks ‘De Nieuwe Werkelijkheid’ van debatcentrum Emma: https://www.emma.nl/agenda/de-landbouwrevolutie-dr-meino-smit.

In maart 2019 was Meino Smit keynote spreker op de eerste Boerenlandbouw Conferentie . Hij eindigde zijn verhaal daar met een oproep voor ambitieus en strategisch denken door boerenbeweging: wetenschappelijk onderzoek en goede projecten zijn belangrijk om de basis te leggen voor transformatie, maar deze alleen brengen niet de benodigde politieke verandering. Hier is sociale en politieke druk voor nodig. En om dat te doen moeten we onszelf verenigen rond ons gemeenschappelijke doel van een rechtvaardig en duurzaam voedsel systeem.

De Federatie voor Agroecologische Boeren maakt zich daar sinds 2019 hard voor en probeert de verbinding te leggen tussen agroecologische boeren en politiek, wetenschap, de gemeenschap en natuurorganisaties. Rond World Food Day op 16 oktober organiseren we daarom een vervolg op de Boerenlandbouw Conferentie. Hou de website in de gaten voor meer informatie.

‘Stikstofmaatregel is symptoombestrijding’

Na de boerenprotesten van de afgelopen weken lijkt het debat alleen nog over stikstofreductie te gaan. Het klopt dat stikstof schadelijk is voor onze biodiversiteit en dat de landbouw voor een groot deel verantwoordelijk is voor die uitstoot. Dit komt vooral door het gebruik van kunstmest en krachtvoer, dat afkomstig is uit de (drijf)mest van de intensieve veehouderij. Maar reductie van de landbouwproblematiek naar een kwestie van “meer of minder” stikstof is te kort door de bocht.

Lees verder

Open brief aan Minister Schouten van Landbouw.


Geachte Minister van Landbouw, Beste Carola,

We willen u een hart onder de riem steken: we vinden dat u goed bezig bent.

Met uw nieuwe aanpak van kringlooplandbouw begint er beweging te ontstaan in het gesprek over de landbouw en de wijze waarop wij in ons voedsel voorzien. Het advies van de commissie Remkes rondom de aanpak van het stikstofoverschot geeft een extra impuls: er wordt niet gekozen voor de kaasschaafmethode in het terugbrengen van de veestapel maar voor gerichte maatregelen.

Lees verder

Boerenlandbouwconferentie verslag

Auteur: Katie Sandwell, Foto’s: Daniel Gomez

23 maart 2019, Eemlandhoeve. Boeren, tuinders, mensen die boer willen worden, netwerk bouwers, en anderen kwamen samen om ervaringen te delen en inspiratie op te doen. Om netwerken te bouwen voor een sterkere beweging voor een eerlijk en duurzaam voedselsysteem. ‘Boerenlandbouw’  staat voor menswaardige landbouw, met de focus niet op productie en export, maar op een vruchtbaar en waardig bestaan voor de boer, op communities rondom de landbouw, en op het laten bloeien van ecosystemen. 

Lees verder