De Federatie van Agro-ecologische Boeren onderschrijft de reactie van het Groenboerenplan op de stikstofplannen van het kabinet, die afgelopen vrijdag 26 juni zijn aangekondigd in deze kamerbrief. We zien belangrijke stappen richting een duurzaam landbouwsysteem. Tegelijkertijd zijn in de uitwerking hiervan een visie en aanvullende keuzes essentieel om de transitie daadwerkelijk te laten slagen en boeren toekomstperspectief te bieden.
Waar wij de kabinetsplannen steunen
- Meer grondgebonden landbouw. De stap naar een maximale veebezetting van 2,6 dier per hectare is een belangrijke beweging richting een landbouw die beter in balans is met bodem, water en natuur.
- Erkenning van biologische, biodynamische en natuurinclusieve landbouw. Het is positief dat deze vormen van landbouw worden erkend als onderdeel van de oplossing voor de stikstof- en natuurcrisis.
- Meer publieke inkoop van biologische producten. De ambitie om de overheid voor 50% biologisch te laten inkopen is een belangrijke impuls voor de markt.
- Ondersteuning van boeren die willen extensiveren en verduurzamen. Mooi dat hiervoor middelen beschikbaar komen. Daarbij zijn ook onderwijs, praktijkonderzoek en onafhankelijke kennisontwikkeling onmisbaar om boeren daadwerkelijk te ondersteunen.
Waar de plannen sterker kunnen
1. Garandeer een eerlijke afzetmarkt voor biologische producten
Omschakelen naar biologische of agro-ecologische landbouw kan alleen als boeren verzekerd zijn van een stabiele afzet en een eerlijke prijs. Daarom vragen wij het kabinet om:
- de ambitie van 50% biologische publieke inkoop wettelijk te borgen en stapsgewijs uit te breiden;
- provincies, gemeenten, zorginstellingen, scholen en andere publieke instellingen te stimuleren om structureel biologisch in te kopen;
- te investeren in regionale verwerkers, distributie en korte ketens, zodat boeren minder afhankelijk worden van enkele grote supermarktketens;
- consumenten te stimuleren te kiezen voor duurzame producten, bijvoorbeeld door 0% btw op voedsel met een betrouwbaar keurmerk, zoals EKO, Europees Biologisch, Bio-Veganlandbouw en Demeter.
2. Kies voor systeemverandering in plaats van technologische symptoombestrijding
Technologische innovaties kunnen ondersteunend zijn, maar lossen de onderliggende problemen niet op. Een eenzijdige focus op techniek leidt tot verdere kapitaalintensivering, afhankelijkheid van dure technologie en verlies aan biodiversiteit. Bovendien verzamelen technologische systemen steeds meer data, zonder dat boeren altijd zeggenschap hebben over het gebruik daarvan.
3. Bescherm natuur, water en bodem in heel Nederland
Beperk het beleid niet tot Natura 2000-gebieden. Waterkwaliteit, bodemgezondheid en biodiversiteit verdienen overal bescherming. Voorkom dat vervuiling zich verplaatst naar andere gebieden. Overweeg biocyclische-veganlandbouw in bufferzones rond voedselarme natuurgebieden. Metingen op bedrijven tonen aan dat het uitstromende water stikstofarmer kan zijn dan het regenwater dat erop valt. Zo draagt landbouw actief bij aan natuurherstel.
4. Maak grond bereikbaar voor duurzame landbouw
Hervorm de pachtwetgeving en grondprijzen. Zonder betaalbare grond worden extensivering en bedrijfsopvolging steeds moeilijker. Zeker de overheid zelf kan hierin een rol spelen door grond onder gunstige voorwaarden beschikbaar te stellen voor duurzame landbouw.
5. Sluit kringlopen en vergroot de autonomie van boeren
Verminder de afhankelijkheid van geïmporteerd krachtvoer, kunstmest, fossiele brandstof, chemische middelen en NGT zaad. Het sluiten van kringlopen moet centraal staan op het boerenbedrijf, stimuleer regionale kringlopen, plantaardige bemesting en de eiwittransitie, zodat boeren meer zeggenschap krijgen over hun bedrijfsvoering.
6. Zet dierenwelzijn centraal
Een toekomstbestendige landbouw vraagt om dieren die kunnen leven naar hun aard, met voldoende ruimte en mogelijkheden om natuurlijk gedrag te vertonen.
7. Investeer in kennis en onderwijs
Versterk onderwijs, praktijkonderzoek en onafhankelijke kennisontwikkeling rondom agro-ecologie. Boeren hebben behoefte aan praktische kennis die hen ondersteunt bij de omslag naar toekomstbestendige bedrijfsvoering.
8. Zorg voor duidelijke vergunningverlening
Geef boeren snel duidelijkheid over vergunningen, zodat investeringen niet langer onnodig worden uitgesteld. Koppel dit aan een heldere langetermijnvisie op grondgebonden landbouw en natuurherstel.
9. Uitzonderingen voor biologische bedrijven op generieke maatregelen. Boeren die aantoonbaar al bijdragen aan maatschappelijke doelen moeten niet worden belemmerd door generiek beleid. Leg deze uitzonderingspositie wettelijk vast. Sta biologische bedrijven toe vruchtwisseling toe te passen op blijvend grasland. Hierdoor kan meer klaver worden ingezet, die stikstof uit de lucht bindt, de bodemvruchtbaarheid vergroot en de behoefte aan externe bemesting vermindert.
Onze inzet
De stikstofcrisis vraagt niet alleen om minder uitstoot, maar om een landbouwsysteem dat werkt binnen de grenzen van bodem, water en natuur. Dat betekent een transitie naar agro-ecologie en voedselsoevereiniteit, met gesloten kringlopen, grondgebonden veehouderij, gezonde bodems, een eerlijke beloning voor boeren, ruimte voor dierenwelzijn en perspectief voor de volgende generatie.
De boeren die deze omslag al in de praktijk brengen laten zien dat het kan. Geef hen de ruimte, de waardering en de randvoorwaarden om deze beweging verder te laten groeien. Dan bouwen we samen aan een landbouw die gezond voedsel produceert, natuur herstelt en toekomst biedt voor boeren én samenleving.
